Rituelen

Het beoefenen van de traditionele rituelen begint sinds 1995 in onbruik te raken. De Lacandones van Lacanhá hebben zich bekeerd tot het Christendom en het merendeel van de bewoners van Nahá praktiseren momenteel helemaal geen geloof. Wanneer men de mannen vraagt waarom ze hun traditionele geloof niet meer praktiseren is hun antwoord meestal: “ma’in k’at.” (Ik wil het niet meer.”). De werkelijke  reden dat de huidige generatie de interesse in religie is kwijtgeraakt, heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat ze niet meer het vermogen hebben om te communiceren met de goden. In het verleden werden tijdens de offerrituelen naast balché ook sigaren genuttigd. Tevens werden de oren doorgeprikt om bloedoffers te brengen. De combinatie van balché en tabak kan mogelijk de oorzaak zijn geweest waardoor een Lacandon man de juiste staat van bewustzijn bereikte om te kunnen communiceren met de goden. Toen de tabakoffers weg vielen, raakte men ook het vermogen kwijt om te communiceren met de goden.

Voor de nog enkele traditionele Lacandones zijn de rituelen zeer belangrijk. Veel van de rituelen zijn afkomstig van de Klassieke Maya’s, maar missen de vele voorwerpen die gebruikt werden door de priesters van toen. Lacandones bidden voor goed weer, vruchtbaarheid, voor een goede handel, voor het ondernemen van een reis en tijdens perioden van ziekten. Een ritueel wordt uitgevoerd om een gunst te vragen aan de goden (t’an-ik k’uh, ‘de goden aanroepen’) of om ze te bedanken (bo’ot-ik k’uh, ‘de goden betalen’).

Muziekinstrumenten spelen niet langer een belangrijke rol in de rituelen van de Lacandones. Trompetten van schelpen, maracca’s en drums worden nog wel door de Lacandones gemaakt en in enkele gevallen gebruikt. Ze maken ook een fluit van een holle rietstengel, waarbij aan de top een slagpen van een vogel wordt bevestigd met bijenwas. Ook maken ze een gecombineerde drum en wierookbrander voor offers aan K’ayum, de god van het zingen en dansen. Deze drum wordt overigens ook gebruikt om andere Lacandon mannen er op te wijzen dat een ceremonie uitgevoerd gaat worden.