Lacandon taal
De
Lacandones spreken het Lacandon Maya. Deze taal is nauw verwant aan het Yukatek
Maya, wat gesproken wordt op het schiereiland Yucatán. Omdat het Yukatek de
meest gesproken Maya-taal is, wordt het vaak kortweg het Maya genoemd. De
Lacandones noemen hun taal het Hach T’an, oftewel ‘Echte Taal’. Het
Lacandon alfabet bestaat uit 26 letters, echter ziet het alfabet er wel anders
uit dan wij gewend zijn. Het Lacandon alfabet is opgebouwd uit de volgende
letters:
‘
a ä b ch ch’ e h I k k’ l m n o p p’ s t t’ tz tz’ u V w x y
De
uitspraak van letters in het Lacandon Maya verschilt ook met de uitspraak die
wij gewend zijn in het Nederlands. In het bijzonder moet extra rekening worden
gehouden met de volgende letters:
a
wordt uitgesproken als de ‘aa’ in maat
ä
wordt uitgesproken als de ‘a’ in kat
e
wordt uitgesproken als de ‘e’ in pet
i
wordt uitgesproken als de ‘ie’ in dier
o
wordt uitgesproken als de ‘oo’ in boom
u
wordt uitgesproken als de ‘oe’ in doen
Als
de u vóór een klinker staat of als laatste letter van een woord
voorkomt wordt deze uitgesproken als een w.
x
wordt uitgesproken als sj
c
wordt uitgesproken als k
ch
wordt uitgesproken als tsj
tz
wordt uitgesproken als z
k
wordt uitgesproken is als een c met een gesloten glottis
In
de oude schrijfwijze wordt ook de letter j gebruikt. Deze werd
uitgesproken als een h, zoals bij Lacanjá. Deze
schrijfwijze is afkomstig van de Spaanstalige cultuur die de Lacandones omringt.
Toen de eerste Lacandon woorden werden vastgelegd, werden deze geschreven door
een Spaanstalige. Het moderne Lacandon alfabet kent echter geen j
meer. Het moderne alfabet kent eveneens geen r, toen de
missionaris Phillip Baer de zuidelijke Lacandones leerde lezen en schrijven
gebruikte hij deze echter wel in het door hem zelf ontwikkelde systeem. In het
huidige systeem wordt de r vervangen door een l.
Medeklinkers met een gesloten glottis of stemspleet worden uitgesproken zonder de stemspleet te sluiten. De glottisslag wordt aangegeven door een apostrof. De betekenis van een woord kan door een glottisslag veranderen en dus is een juiste uitspraak zeer belangrijk. Zo betekent kan ‘slang’ terwijl k’an het woord voor ‘hangmat’ is.
De
woorden die op deze website in het Lacandon Maya zijn geschreven worden cursief
weergegeven. Ook de Spaanse namen die door de Lacandones gebruikt worden zijn
cursief weergegeven, zoals Viejo (‘de Oude’).
Downloads
Lacandon
woorden- en begrippenlijst
Vocabulaire
Lacandon (Nahá dialect) - Spaans
(FAMSI, by E. Boot, based on R. D. Bruce, 1968)
Lacandon
Corlour Terms
(by Suzanne
Cook, University of Victoria)