Chili, een wonderlijk voedingsmiddel
Húuyub
Húuyub
betekent in het Yukatek Maya: Diep adem halen met een
samentrekkend gezicht na het eten van Chili.
De
Maya´s hebben dus een woord voor het gekke bekken trekken na het
eten van Chili. Dat is ook niet zo gek ook als je kijkt naar het
belang van Chili in het dagelijks leven van de Maya´s.
De
aristocratische Maya’s hadden veel variatie in het eten zoals
wildbraad, kalkoen en zeevoedsel, maar het gewone volk stond op
een dieet van maïs, chili en bonen. De armsten konden
waarschijnlijk ook niet aan het laatste komen. Chili was niet
slechts een bron van kruiden, maar een belangrijk deel van de
dagelijkse voedingsstoffen, zelfs zo belangrijk dat na de Spaanse
verovering vrome Maya’s die christen waren geworden hun chili
lieten staan tijdens het vasten. Chili komt veel voor in de
hedendaagse Maya-keuken.
De
Midden-Amerikaanse volkeren vonden ook andere doeleinden voor
Chili. Kalebassen gevuld met brandende Chili werden gebruikt
tijdens oorlog net zoals bijen werden gebruikt (wat te lezen is in
de Popol Vuh), en blootstelling aan
Chili-rook was een straf voor kinderen.
Capsaicin,
het molecuul dat pepers voorziet van hun hete smaak, kan zelfs
gelokaliseerd worden als je 1 stukje in 11 miljoen stukjes
splitst. Maar er is nog iets anders dat niet zo bekend is: Het is
een krachtige pijnstiller. Wanneer het toegediend wordt in
hoeveelheden tussen 0,025% en 0,075% kan het als een succesvolle
pijnstiller gebruikt worden bij artritis, doordat het de zenuwen
tijdelijk verdooft. Bij hogere doseringen worden die zenuwen niet
alleen verdoofd maar permanent beschadigd, wat een hoop nare
gevolgen kan hebben.
Nu Chili zoveel populariteit heeft gekregen in de gehele wereld zou het een mooi gebruik zijn om allen hetzelfde woord te gebruiken voor die ene uitdrukking van het gezicht als je net te veel Chili in je mond hebt. Dus de volgende keer dat je een hap neemt van een hete burrito of iets anders met Chili en je het typische gezicht trekt gooi dan je hoofd naar achteren en schreeuw: “HOOOYOOB!!!”